Қойдың емдік қасиеттері

0
823

Ертеректе дәрi тапшы болса, қазiр удай қымбат, химиялық құрамына да сенуге болмайды. Осындай сәтте халық медицинасында баяғы заманнан келе жатқан қазақи емнiң түрi – кәдiмгi қойдың емдiк қасиеттерi жайында бiлген де артық болмас.
■ Терiге түсiру – қой терiсiмен жел, құз, құяң ауруына шал­дық­қандарды емдеген. Ол үшiн семiз қойды бiтеу сояды да, оған ермендi бүрiмен қоса қайнатып, суын терiнiң iшiне құяды. Науқас адамды шешiндiрiп, 2-3 сағаттай сол терiге орап қояды. Бұл әдiс «терiге түсiру» деп аталады. Терiге түскен адам жылы оранып жатып, 2-3 күндей сорпа iшiп күтiнуi керек.
■ Қой құйрығы – жөтелдi басып қақырықты түсiредi. Тұмаудан кейiнгi созылмалы жөтелге құйрық майды ыстық сүтке ерiтiп iшедi. Суық тиген баланы да құйрық маймен сыласа, жазылып кетедi.
■ Қойдың жыны – буын, тiзе сырқырағанда, қолданады. Жаңа сойылған қойдың қарнын жынымен қоса алып, оны ыдыстағы ыстық суға салады. Содан кейiн қарынның үстiңгi жағын тiлiп, науқастың екi аяғын жынға батырып, жылылап орайды. Ыдыстағы су салқындай бастаса, үстiне ыстық су құю керек. Булау­дан шыққаннан ке­йiн жылы киiнген д­ұ­рыс.
■ Қойдың өкпе­сi – жөтелдi тоқтатып, несеп жолдарының жұмысын реттейдi, iсiктi қайта­рады. Егер жас қойдың өкпесiн тiлгiлеп, сiрке суы қосыл­ған суға қайнатып, күнде екi-үш тiлiмнен жесе, қақы­рықты түсiрiп, өкпе демiкпесiн басады. Қойдың тоқ iшегiн сәбидiң көкбауыры ауырғанда шажырқай майын сыдырмай, дөңгеленген күйiнде кiндiктiң үстiне қойып, сыртынан орап қояды. Егер iшектiң жылуы бәсеңдесе, торсыққа жылы су құйып, iшектiң үстiне қояды. Бұл емдi бала терлегенше бiрнеше рет қайталайды.
■ Қойдың қарны – асқазан, iшек жолдары­ның дертiне, әйелдер ауруына, құяң­ға қолданады. Науқас адам­ның екi аяғын көсiлтiп, ың­ғайлап отырғызады да, жаңа сойылған семiз қойдың қарнын жылы күйiнде оның құрсағына қойып, сыртынан орап тастайды. Бiраздан соң науқас ағыл-тегiл терлейдi. Терi қатып қалмас үшiн екi-үш сағаттан соң киiмiн ауыс­тыру қажет. Бұдан кейiн де бiрнеше күн сорпа iшiп күтiнген жөн.
■ Қой өтi – шаштың арасына ұсақ бөртпе түс­кенде қолданады. Шаш­ты тақырлап алып тас­тап, басты сабындап жу­ғаннан кейiн бөртпенiң бе­тiн су қосылған өтпен сүрт­се, бөртпе тез жазылады.
■ Қойдың жiлiк майы – туберкулезбен ауырған әлсiз адамдар, жиi ауыратын жас балалар жесе, мың да бiр дауа.
■ Жаңа сойылған қой етi – жұқалап тiлiп, жығылғанда пайда болған iсiкке тағып тастаса, iсiк тез қайтады әрi жара iрiң­демейдi. Шиқанға, сыз­дауыққа таңса, жара аузы ашылады.
■ Қойдың етiн күйдiрiп, күлiн сiрке суына езiп, жылан, шаян шаққан жерге таңса, уытты қайтарады, сыздап ауырғанын басады.
■ Етi сылынып алынған қой­дың сүйегiн шауып, ұзақ уа­қыт қайнатып, сорпасын мө­­шел балаға үнемi iшкiзсе, нәресте тез оңалады. Бұл ем сы­нықтың тез бiтуiне де көмек­теседi.

Жауап қалдыру