Ілкімді істер ілгерілетеді

0
51

Былтырғы жылды Атырау облысы жемісті қорытындылады. Өндіріс өнімі 21 пайызға өсіп, 5 триллион 600 миллиард теңгені құрады. Ал өңірге тартылған инвестиция көлемі 3 триллион теңгеге жетті. Мұнайлы өлкенің негізгі өндірісі мұнай-газ өнеркәсібінен өзге өңдеу өнеркәсібі де қарқынды дамып келеді. Өндірістің өркендеуі өзге саланы жандандырып, өңір тұрғындарының әл-ауқатының артуына игі ықпал етуде. Нәтижесінде облыста қолжетімді баспаналар көптеп салынып, әлеуметтік нысандардың қатары көбейіп келеді.

Өндіріс саласы өркендеп келеді
Ел әлеуеті мен экономикасын өрге домалататын не­гізгі сала – өнеркәсіп. Был­тыр Атырау облысындағы өнер­кәсіп саласының даму қарқыны үдей түсті десек қа­телеспейміз. Облыс әкім­дігі ұсынған есеп бойынша өңірдегі өнеркәсіп өнімінің көлемі 5 676,1 млрд. теңгені құрады. Нақты көлем индексi – 120,8%-ды көрсетіп алға қойылған жоспар артық орын­далған. Облыс экономикасын алға сүйрейтін негізгі өндіріс локомотивтерін атап өтсек. Тау-кен өнеркәсібі 5 121,4 млрд. теңге сомасында өнім өндіріп көш бастап тұр. Жер қойнауы байлыққа мол өңірден 42 288,1 мың тонна мұнай және 20 888,9 млн. текше метр ілеспе мұнай газы өндірілген. Бұл 2016 жылмен салыстырғанда 10%-ға артып, елімізді табиғи газ отынмен қамтамасыз етуде сүбелі еңбек етіп келеді. Жер қойнауынан шикізатты өндіріп қана қоймай, оны әрі қарай өңдеу өнеркәсібі де облыста дамып келеді. Мысалыға, өткен жылы облыстық өңдеу өнеркәсібінің өнім көлемі 491,9 млрд. теңгені құрады. Мұның ішінде «АМӨЗ» жауап­кершілігі шектеулі серіктес­тігінде 4 723,6 мың тонна мұнай өңделіп ел нарығына жол тартқан.
Қысқаша қайырсақ, өңірдегі өндіріс саласы өркендеп даму үстінде. Үстіміздегі жылға да ауқымды жобалар мен ме­же­лер қойылғанын ескер­сек облыс экономикасы қа­рыш­­тап дамитынына кү­мән жоқ.

Кәсіпкерлікті қолдау картасы
Елімізде жүзеге асырылып жатқан индустрияландыру сая­саты – дағдарысты ең­серу­ге жасалған басты қа­дам. Ол ел экономикасына ға­на емес, әлеуметтік ахуалға да оң әсерін беріп келеді. Берік ұлттық қауіпсіздік, жаңа жұмыс орындары, бәсе­кеге қабілетті экономика және өңірлердің дамуы – бұл ин­дустрияландырудың бас­­ты жетістіктері. «Сырт­қы фак­торлардың жағ­дай­ға теріс­тігін азайту үшін эко­но­­ми­каны әртарап­тан­дыру қа­жет екені бел­гілі. Сондық­тан, индус­триялан­дыру бағ­дар­ламасын әрі қарай жү­зеге асы­руды белсен­ді түрде жал­ғас­тыруы­мыз ке­рек», – деген бола­тын Ел­басы индус­триялық-инно­ва­циялық бағ­дарла­маның бі­рінші жы­лын қоры­тынды­ла­ған сәтте.
Облыстық экономика жә­не бюджеттік жоспарлау бас­қар­масының берген мәлі­меттеріне сәйкес, 2017 жылы кәсіпкерлікті қолдау картасы шеңберінде 344 жұмыс ор­нын құрумен құны 5 млрд. теңгені құрайтын 5 ірі жоба іске асырылды. Олардың әр­қайсысына жеке-жеке тоқ­талсақ:
Біріншісі, «Жігер­мұнай-сер­вис» ЖШС-нің роботтық дә­не­керлеу әдісін қолданумен металлқұрылымдар шығару өндірісін құру (жоба құны 2,7 млрд. теңге, 49 жұмыс орны). «Жігермұнайсервис» компаниясы бүгінде шығар­атын бұрғылау және мұнай өндірісі құрал-жабдық­та­ры сияқ­ты өнімдері сер­ти­фи­кат­талып, ҚР СТ талап­тарына сәйкес келетін жүз пайыз­дық қазақстандық кәсі­порынға айналды. Жүз па­йыз қазақстандық компа­ния бастапқыда қашауларды жөн­деуге бейімделген екен. Бірақ, ҮИИД мемлекеттік бағдарламасы аясында кәсіп­орында жоғары тереңдікте бұрғылауға арналған қа­шау­лардың өндірісі іске қосыл­ған. Осы уақытқа дейін әрқай­сысы он мыңдаған АҚШ доллары тұратын қашаулар сырттан әкелінсе, «Жігер­мұнай­сервис» өндірген отан­дық өнім 30-40 пайызға арзан болуымен қоса, жер­гілікті кәсіпорындардың қа­жет­тілігін өтеуге қол жет­кізді. Бастапқыда ҮИИД мемле­кеттік бағдарламасы аясын­да кәсіпорында 350 адам жұ­мыспен қамтылды. Әрі жұмыс істейтіндердің барлығы дерлік жергілікті мамандар мен жұмысшылар болып отыр. Жыл сайын кәсіпорын өз қызметін ке­ңейту үстінде. Бүгінде олар өз өнімдерін Ресей, Түр­кіменстан, Біріккен Араб әмірліктері мен Африка елдеріне экспорттайды. Бұл – үдемелі индустриалды-ино­вациялық бағдарлама аясында жүзеге асырылған Аты­рау облысындағы сер­пінді жобалардың бірі еке­нін баса айтқан жөн. Өйт­кені, қазақстандық мұнай компаниялары сапалы отан­дық өнімді 50 пайыз арзан бағамен алуға мүмкіншілік ал­ды. Отандық өнімге алғаш­қы тапсырыс берген «Қаз­МұнайГаз» ұлт­тық ком­паниясы болды. Ал, қазақ­стан­дық маман­дар алғашқы жобаны жүзеге асыруға 1,5 жыл уақыт жұмсаған. Жалпы мұнарасының биіктігі 51 метрлік кешен 7 мың метр тереңдіктегі мұнай және газ ұңғымаларын бұрғылайды. Сондықтан бұл кәсіпорынның болашағынан отандық мұ­най-газ компаниялары көп үміт күтіп отыр.
Екіншісі, «Теплый Дом Аты­рау» ЖШС-ның муль­тиөн­діріс­тік кешен құрылысы (жо­ба­ның құны 75 млн. теңге, 45 жұмыс орны). Бұл өндіріс орны өңірдегі бірден-бір ірі компания болып табылады. Қызметіне үй құрылысына арналған жылыту құрал-жабдық­тарын ұсыну мен құ­ры­лыс нысандарын сапа­лы, заманауи қаптау кіреді. Бүгінде облыста «Теплый Дом Атырау» ЖШС-ның өнім­дерімен тұрғызылған көп­теген үйлерді кездестіруге болады.
Үшіншісі, «Луговской кон­ный завод» ЖШС балық шаруа­шылығының өндірісін құру (жоба құны 350 млн. теңге, 200 жұмыс орны). Елімізге танымал «Луговской конный завод» ЖШС-гі балық шаруашылығы өндірісін де қолға алмақ. Жоба бойынша бекіре балықтарын өсіруге арналған су қоймалары салы­нып, қолданысқа берілді.
Төртіншісі, Макарон өнім­дерінің өндірісі «Карат» ЖШС (жоба құны 1,4 млрд. теңге, 20 жұмыс орны). Елімізде макарон өнімдеріне деген сұраныс күннен-күнге артып келеді. Осы қажеттілікті өтеу үшін нарыққа Ресей, Беларусь, Қытай елдерінің өнімдері келуде. Ішкі нарықтағы сұра­нысты толық қамтамасыз ету мақсатында құрылған өндіріс орны болашақта өнімдерін сыртқы елдерге де экпорттауды жоспарланған.
Бесіншісі, «FinWeldAzia» ЖШС-ның дәнекерлеу жаб­дық­тары­ның өндірісі (жо­баның құны 600 млн. теңге 30 жұмыс орны). Бүгінде құ­ры­лыс саласында дәне­кер­леу жабдықтарының дені Қы­тай­дан импортталады. Экономикасы алға жылжып, даму үстіндегі облыс үшін құ­рылыс жабдықтарының осы өңірден шыққаны ұтымды бо­лары сөзсіз. Осы мақсат­ты орындауға бет бұрған «FinWeldAzia» ЖШС-гі дәне­кер­леу жабдықтарына де­ген сұранысты толық орын­да­мақ.
Мұндай ірі жобалардан бөлек облыста шағын және орта кәсіпкерлікте жұмыс іс­теп тұрған субъектілер са­ны 42 897 бірлікті құрады. Өт­кен жылы Атырау облы­сында шағын және орта кәсіп­кер­лікті дамытуға 560 млн теңге бөлінген болатын. Мемлекеттік бағдарлама бо­йын­ша 56 бизнес жоба қаржы­лық қолдауға ие болды. Аймақ­тағы кәсіп­керліктің бел­сенді дамуының арқа­сын­да жаңа жұмыс орын­дары ашылуда. Осы­лайша, өткен жылда жергілікті тұрғын­дар 2016 жылдың көрсет­кішімен салыстыр­ғанда, 4,6 есе артық жұмыспен қамтылды. Ал пайыздық мөлшерлемелер суб­сидиясына 4,7 млрд теңгеге 93 бизнес жоба бекі­тілді. Аймақтағы жаңа кәсі­порын­дардың ашылуы жаңа 200 жұмыс орнын құруға мүм­кіндік берді. Құлсары қала­сында екі жергілікті тұр­ғын жалпы сомасы 21 млн тең­гені құ­райтын шағын несие алды және тағы 5 бизнес жобаны жү­зеге асыруға 9 млн теңге бө­лінді.
Бұдан өзге, әлеуметтік кәсіп­керлікті дамыту мақ­сатында «ТШО» ЖШС был­тырғы жылы «Жар­қыра» бағдарламасы аясында 6 жобаға арналған қайтарым­сыз гранттар ұсынды, 2 бизнес жобаны жү­зеге асыруға пайызсыз несие ретінде 6 миллион теңге берілді.
Осындай жетістіктер арқа­сында облыс бойынша жұмыс­қа 22 059 адам орналас­тырылды, ақылы қоғам­дық жұ­мыстарға 5 441 жұмыссыз және қайта даярлау және біліктілікті арттыру курсына 2 793 адам жіберілді. 29 668 жаңа жұмыс орны құрылды, оның ішінде 18 389-і – тұрақты, 11 279-і – уақытша жұмыс орындары. 2017 жылдың 4-ші тоқ­санында жұмыссыздық дең­гейі облыста 4,9%-ды құ­ра­ды.

Әлеуметтік құрылыс нысандары
Атырау облысында әлеу­меттік нысандар құрылысы қарқынды жүргізіліп келеді. Атап айтар болсақ Исатай ауданының Х. Ерға­лиев ауы­лында 100 орын­дық, Жы­лыой ауда­нының Тұрғыз­ба, Қосшағыл ауыл­дарында әр­қайсысы 160 орындық және Жаңа Қаратон кентінде 280 орын­дық балабақшалардың құ­ры­лыс­тары аяқталды. Ин­дер ауданының Аққала, Аты­рау қаласының Ақжайық ауыл­дарында әрқайсысы 120 орындық мектептердің құры­лыстары аяқталып, тапсы­рылды.
Мұнан бөлек Атырау қа­ласы­ның реабили­тация­лық орталығы мен Н.Тлендиев атындағы Кіші өнер ака­демиясына жапсаржай са­лы­нады. Құрылыс саласындағы жаңалықтардан денсаулық сақтау нысандары да тыс қалмайды. Қазір Индер ауданы Көктоғай ауылында дәрігерлік амбулатория салынуда. Атырау қаласында өкпе аурулар аурухасының аумағына бетон қоршау орнату жұмысы да жоспарға сай жүруде. Қызылқоға ауда­нының Миялы, Қарабау ауылдарында, Исатай ауданы орталығында және Атырау қаласы маңындағы Тасқала селосында денсаулық сақтау нысандары қолданысқа бе­ріледі. Жылыой ауданында туберкулезге қарсы диспансер қайта жаңғыртылып, жүйке ауруларымен ауыратын адамдарға арналған үй интернатын салу үшін құжаттар дайындалуда.
Айта кету керек, әлеуметтік нысандар қатарының арту­ына аймақтағы мұнай ком­па­ния­лары мен ірі кәсіп­орын­дар да үлес қосып жүр. «Теңізшевройл» ком­па­ния­сы Жылыой ауда­нын­да­ғы Тұрғызба, Қос­шағыл, Май­көм­ген ауыл­дарына үш дене шынықтыру сауық­тыру кешендерін салу үшін қаржы бөліп отыр. Осы ауданға қа­расты Шоқпартоғай, Ақкиіз­тоғай, Жаңа Қаратон ауыл­дарында да ТШО-ның қара­жаты есебінен жаңа кешен­дер бой көтереді. ҰҚ «Қаз­МұнайГаз» АҚ Атырау қала­сы мен Ақжал елдіме­кенінде 5 спорт кешенін салып жатыр. Алдағы уақытта облыс орталығында тағы да 3 спорт зал болады.
Сонымен қатар облыста халықты таза ауызсумен қамтамасыз ету де жүйелі жүргізілуде. Қолға алынған «Ақ бұлақ» бағдарламасы шең­берінде 2017 жылы 9 нысан­ның құрылысы бас­та­лып, оның ішінде 6 ны­сан­ның құрылысы аяқ­талып, пайдалануға бе­рілді. Қал­ған 3 нысанның құры­лысы 2018 жылы жал­ғасатын бола­ды. Бүгінгі күні облыс елді мекендерінің орта­лықтан­­дырылған ауыз сумен қам­ты­лу көрсеткіші 78%-ға жет­ті.
Аспанмен таласқан зәулім ғимараттар, қос құр­лық­ты жалғаған көпірлер, күм­бе­зін күн сүйген сәулет ес­кер­ткіштері, жаңарған инфра­құрылым, ел игілігіне берілген жаңа нысандар бү­гінгі Атыраудың көркем келбетіне айналды. Елімізде, оның ішінде тек қана Атырауда ерекше өнім шығаратын кәсіпорындар қатары көбейді. Елбасы тапсырмасымен қол­­ға алынған мемлекеттік бағдарламалар аясында жа­ңа зауыттар салына бастады. Әлеуметтік нысандардың материалдық-техникалық базасы нығайды. Мұның бәрі алып құрылыс алаңына ай­нал­ған Атыраудың ажарын ай­шықтап тұр.

Әділбек ӨМІРЗАҚОВ,
«Prezident & Halyq»

Жауап қалдыру