32 (466) 25 -шілде       Бүгінгі күн: 26/07/2014
?аза?стан Республикасыны? ?лтты? Банкі валюталарды? ресми ба?амдары Қазақстандағы ауа-райы Қазақстандағы ауа-райы

«Қазақстан-2050»

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан
НАЗАРБАЕВ:
«Қазақстан-2050» стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты
Тәуелсіздік мерекесінің қарсаңында Астанада 2010 жылғы 14-желтоқсанда елордадағы жаңа опера және балет театрында ҚР Тәуелсіздігі күніне арналған салтанатты жиналыстың барысында Мемлекет басшысы – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан–2050» стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдау жасаған болатын. Төменде осы Жолдаудың ықшамдалған маңызды тұстары ұсынылып отыр.

Мемлекет туралы
Қазақстан ХХІ ғасырдың басында тәуелсіз әрі өзіне сенімді болып отыр. Жаһандық дағдарыстың жалғасуының әсерінен әлемде болып жатқан өзгерістер бізді үрейлендірмейді. Біз оларға дайынбыз. Біздің ендігі міндетіміз – егемендік жылдары қол жеткізгеннің барлығын сақтай отырып, ХХІ ғасырда орнықты дамуды жалғастыру.
Біздің басты мақсатымыз – 2050 жылға қарай мықты мемлекеттің, дамыған эко­но­миканың және жалпыға ортақ еңбектің негізінде берекелі қо­ғам құру.
Халық нақылында ай­тыл­ғандай: «Мақсат–жетістіктің желкені». Орынды мақсаттар ғана табысқа жеткізеді. 

Қазақстанның әлемдік қауымдастықта танылғаны туралы
Біз Тәуелсіз Мемлекеттер Дос­тастығында бірінші бо­лып жеке меншікке, еркін бәсе­­ке­лестікке және ашықтық прин­циптеріне негізделген на­рық­тық экономиканың заманауи үл­гісін жасадық. Біздің моделіміз ше­телдік инвестицияларды тар­тудағы мемлекеттің  белсенді рө­ліне негізделген.
Біз елімізге 160 млрд. дол­­лардан астам шетел ин­вес­тициясын тарттық. Кәсіпкерлік қыз­мет үшін негізгі талаптар мен заманауи салық жүйесі қа­лыптасты.
Біз ұлттық экономиканы жос­парлы түрде  әртарап­тан­дырудамыз. Үдемелі индустрия­ландыру бағдарламасында екі бес­ жылдықта экономи­камыздың бет-бейнеcін өзгертіп, оны шикізаттың әлемдік баға­ларының ауытқуына тәуелсіз ету  міндетін қойдым. Стратегия–2030 қабылданғаннан бері 15 жыл ішінде мемлекетіміз әл­емдегі ең серпінді дамушы елдер бес­тігіне енді. Нәтижесінде, 2012 жылдың қорытындысы бой­­ынша ІЖӨ-нің көлемі жа­ғынан біз әлемнің 50 ірі эко­номикасының қатарына кіреміз.

Қазақстан–2030 Стратегиясының қорытындылары туралы
Бүгінгі күні мен үшін «2030» Стратегиясының  мер­зімінен бұрын орындауға қол жет­кен параметрлерінің тұтас бір қатарын іске асырудың қо­рытындыларын шығару үлкен абы­рой. Тұңғыш рет тарихта біз­дің  мемлекет  халықаралық дә­режеде танылған нақты шек­арасын белгіледі. 14 мың ша­қырым мемлекеттік шекара ме­желенді. Қазақстан  Каспий те­ңізінің айдынындағы  ахуалды се­німді бақылауда ұстайды.
Біз 140 этнос пен  17 кон­фессияның өкілдері тұратын ел­де ішкі саяси тұрақтылық пен ұлттық бірлікті сақтап, ны­ғайттық. Біздің саясатымыз та­бысты болды. Бізде бұрын еш­қашан көппартиялылық бол­маса, қазір еліміздегі  күллі сая­си спектрді көрсететін  пар­тиялар жұмыс істейді. Бізде  көп­партиялы Парламент, парла­менттік көпшілік қолдаған Үкі­мет бар.
«Қазақстан-2030» Страте­гия­сында  басты назар эко­но­микалық өсуге аударылды. Жан ба­сына шаққанда ІЖӨ 1998 жыл­ғы 1500 доллардан 2012 жы­лы 12 мың долларға жетіп, 7 еседен астам өсті. Соңғы 15 жылда халықтың саны   14 млн-нан 17 млн. адамға дейін өс­ті.   Өмір сүру ұзақтығы 70 жас­қа дейін ұлғайды.
Біз  қолжетімді және сапалы бі­лім беруді дамыту бағытын дәйекті жүргізудеміз.
Қазақстанның мұнай-газ ке­шені күллі экономиканың ло­комотиві болып табылады және бас­қа салалардың дамуына ық­палын тигізеді. Елдің ІЖӨ-де мұнай-газ саласы  үлесінің тұ­рақты өсу қарқыны байқалады, ол 1997 жылғы 3,7%-дан   2006  жы­лы  14,7%-ға және 2011 жы­лы   25,8%-ға өсті.
Біз мемлекеттік басқаруда өзіндік тұрғыда төңкеріс жа­сауға қол жеткіздік, оны халыққа мемлекеттік қызметтерді көрсе­ту сапасын арттыруға қайта бағ­дарладық. Осылайша 2030 Стратегиясында белгіленген не­гізгі міндеттер орындалды, қал­ғандары орындалу үстінде.

 Қазақстан – 2050 стратегиясы туралы
Жаңа бағыт экономикалық саясатының мәні – түгел қам­­титын экономикалық праг­матизм, шын мәнінде бұл біз­дің бүгінгі көзқарастарымыз бен ұстанымдарымызды тү­­­­бе­гейлі өзгерту. 2050 жыл­ға қарай Қазақстан өзінің өн­ді­рістік активтерін ең жаңа тех­­но­логиялық стандарттарға сәй­кес толықтай жаңартуы тиіс.
Бәсекеге ең қабілетті сала­ларда  біз отандық өндірушілер үшін жаңа нарықтық тау­ашалар қалыптастыру стра­тегиясын белсенді әзірлеуге ти­іспіз. Бұл, әсіресе, ДСҰ-ға кіру перспективаларын ес­­ке­ре отырып, кері индустрия­ландырудың ықтимал ыдыра­тушы әсерлерін болдырмауға мүмкіндік береді.
Елдің дамудың «жасыл» жо­лына көшуіне Астанадағы алда тұрған ЭКСПО-2017 қуатты серпіліс беруі тиіс. Астанада ғы­лым мен техниканың үз­дік әлемдік жетістіктері ұсы­нылатын болады. Көптеген қа­зақстандықтар біз қол созып отырған  «болашақтың эн­ер­гиясын» өз көзімен көре алады.
Отандық кәсіпкерлік жаңа экономикалық бағыттың қоз­ғаушы күші болып табылады. Ша­ғын және орта бизнестің экономикадағы үлесі 2030 жыл­ға қарай, ең аз дегенде, екі есе өсуге тиіс. Мемлекет өзінің рө­лін өзгертуі тиіс.

Әлеуметтік саясат туралы
Әлемдік тәжірибе көрсет­кендей, әлеуметтік саясаттың мін­сіз және әмбебап үлгісі жоқ. Өтіп бара жатқан жылда біз моноқалаларды дамыту бағ­дарламасын жүзеге асы­руды бастадық. Жаңа жұмыс ор­ын­дарын ашуға, әлеуметтік мә­селелерді шешуге, кәсіп­орындар жұмысын жетілдіруге айтар­лықтай ресурстар бағытталды.
Бізге көші-қон мәселелерін кешенді түрде шешу бойынша ел өңірлеріндегі еңбек нарығына ықпал ететін шаралар қабылдау қажет. Шектес елдерден келіп жат­қан көші-қон ағынына бақ­ылауды күшейту керек. Ерекше назарды шекарамен шектес аумақтарға аударған жөн.
Әйелдерді мемлекеттік жә­не қоғамдық басқару ісіне бел­сене тартқан жөн, әсіресе, жер­гілікті деңгейдегі өңірлерде. Балалар – қоғамымыздың ең әл­сіз және қорғансыз бөлігі жә­не олар құқықсыз болуға тиіс ем­ес.
 
Ұлт денсаулығы туралы 
Медициналық білім беру жүй­есін түбірімен жақсарту қа­жет. Медициналық жоғары оқу орындары жүйесі маман­дандырылған орта деңгейдегі бі­лім беру мекемелері желісі ар­қылы нығайтылуы тиіс. Қазірге дейін ауылдағы медициналық қызметтердің сапасы жөнінде көп сын айтылады. Ал ауыл тұр­ғындары бізде бүкіл халықтың 43%-ын құрайды.
Денешынықтыру мен спорт мемлекеттің айрықша назарында болуы тиіс. Нақ сол саламатты өмір салты ұлт денсаулығының кілті болып саналады. 

Білім және кәсіби машық туралы
Бәсекеге қабілетті дамыған мем­лекет болу үшін біз сау­аттылығы жоғары елге айна­луымыз керек. Қазіргі әлемде жай ғана жаппай сауаттылық жет­кіліксіз болып қалғалы қа­шан. Қазақстан мектепке дейінгі білім берудің жаңа әдістеріне көшу керек.
Кәсіби-техникалық және жо­ғары білім ең бірінші ке­зекте ұлттық экономиканың ма­мандарға деген қазіргі жә­не келешектегі сұранысын ба­рынша өтеуге бағдар ұстауы ке­рек. Көп жағынан бұл халықты ең­бекпен қамту мәселесін ше­шіп береді. Біз академиялық ав­тономия кепілдігін берген жо­ғары оқу орындары тек оқу бағ­дарламаларын жетілдірумен шек­телмей, өздерінің ғылыми-зерттеушілік қызметін де бел­сенді дамытуы тиіс.

Мемлекеттілікті одан әрі дамыту туралы 
Біздің мақсатымыз–мемле­кеттік басқарудың жаңа түрін қа­лыптастыру. Ол  қоғамға қыз­мет ету мен мемлекеттілікті ны­ғайтудың жаңа міндеттеріне сай болуы тиіс. Бізге Мемлекеттік жоспарлау және болжау жүй­­есін одан әрі жетілдіре тү­су керек. Біз басқаруды ор­та­­лық­сыздандыруды сауат­ты жүр­гі­зуіміз керек.
Жергілікті жерлердегі билік органдарының өкілеттіктері қар­­жылық және кадрлық ре­сурстармен нығайтылатын бо­лады. Біз селолық әкімдіктерге қо­сымша өкілеттіктер береміз және олардың ауылдағы аху­алға ықпалын күшейтеміз.  Мәс­ли­хат арқылы ауыл әкімдерінің сай­ланбалылығын енгізу ту­ра­лы шешім қабылданды. Сай­лау­ды біз 2013 жылдың өз­інде-ақ бастаймыз.
Жаңа талаптарды ескере от­ырып, біз әкімшілік рефор­масының екінші кезеңін бастап кеттік. Ең алдымен мемлекеттік аппарат реформаланатын бола­ды. Мен мемлекеттік қызметтің жаңа жүйесі туралы Заңға қол қойдым. Ол сыбайлас жем­қорлыққа қарсы шараларды кү­шейтуді, мемлекеттік қыз­мет­шілерді іріктеуде ашықтықты арттыруды, меритократия қа­­ғи­­даларын енгізуді, яғни жақ­сы кадрларды ілгерілетуді қамта­масыз етеді.

Сыртқы саясат туралы
Біздің басымдықтарымыз өз­гермейді – көршілеріміз – Ре­сеймен, Қытаймен, Орталық Аз­ия елдерімен, сондай-ақ АҚШ-пен, Еуроодақпен, Азия елде­рімен серіктестікті дамыту мәсе­лесі болып табылады. Біз Кеден одағын және Біртұтас эко­номикалық кеңістікті нығай­татын боламыз.
Біздің таяудағы мақсатымыз – Еуразиялық экономикалық од­ақ құру. Осыған орай біз мәсе­лелердің консенсус арқылы ше­шілетінін нақты мәлімдейміз. Сая­си егемендікке қысым көр­сетілмейді.
Сыртқы саясатымызды тең­­дестіру әлемдік істерде ел­еулі рөл атқаратын және Қа­зақстан үшін практикалық қы­зығушылық туғызатын барлық мемлекеттермен достық және болжамды қарым-қатынастарды дамыту дегенді білдіреді.

Қазақстандық патриотизм туралы 
Қазақстан патриотизмінің ір­гетасы – барлық азаматтардың тең құқылығы және олардың От­ан намысы алдындағы жал­пы жауапкершілігі. Бола­шақ­қа деген сенім болмаса, то­лыққанды мемлекет құруға бол­майды. Мемлекет пен азаматтың мақсаттары барлық бағыттар бойынша сәйкес келуі өмірлік тұр­ғыдан маңызды. Мем­ле­кет­тің басты міндеті де осы.
Азаматтар мемлекетке бола­шақ бар болса, даму үшін, жеке және кәсіби тұрғыдан өсу үшін мүмкіндіктер болса ғана сенім ар­тады.
Мемлекет және халық мұны се­зініп, бірлесіп жұмыс істеуге тиіс.
Өз бойымызда  және балала­ры­мыздың бойында жаңа қа­зақс­тандық патриотизмді тәр­­биелеуіміз керек. Бұл ең алды­мен елге және оның игіліктеріне де­ген мақтаныш сезімін ұяла­тады. 2050 жылға қарай біз Қа­зақстанның кез келген азаматы ертеңгі күнге, болашаққа өте сенімді болатындай саяси жүйе құруымыз керек.
Біздің балаларымыз бен не­мерелеріміз  сырт елден гөрі От­анында өмір сүргенді артық кө­ретіндей, өйткені, өз жерінде  өзін жақсы сезінетіндей бо­лу­ға тиіс. Біздің еліміздің әр­бір азаматы өзін өз жерінің қо­жасы ретінде сезінуге тиіс. Жа­ңа қазақстандық патриотизм бар­лық қоғамды, барлық этностық әркелкіліктерді біріктіреді.
Тіл туралы жауапкершілігі жоғары саясат біздің қоға­мы­мызды одан әрі ұйыстыра тү­сетін басты фактор болуға ти­іс. Біз алдағы уақытта да мем­лекеттік тілді дамыту жө­ніндегі кешенді шараларды жү­зеге асыруды табандылықпен жал­ғастыра береміз.
Қазақ тілі – біздің рухани не­гізіміз. Біздің міндетіміз – оны барлық салада белсен­ді пайдалана отырып дамы­ту. Біз ұрпақтарымызға бабала­рымыздың сандаған буынының тә­жірибесінен өтіп, біздің де үй­лесімді үлесімізбен толыға тү­сетін қазіргі тілді мұраға қал­дыруға тиіспіз.  Бұл – өзін қа­дірлейтін әрбір адам дербес ше­шуге тиіс міндет.
Біз 2025 жылдан бас­тап әліпбиімізді латын қар­пі­­­­­не, латын әліпбиіне кө­ші­руге кірісуіміз керек. Бала­ларымыздың болашағы үшін ос­ындай шешім қабылдауға ти­іспіз және бұл әлеммен бірлесе тү­суімізге, балаларымыздың ағ­ылшын тілі мен интернет тілін жетік игеруіне, ең бастысы – қа­зақ тілін жаңғыртуға жағдай ту­ғызады.
Қазақ тілін дамыту саясаты одан жерінуге, тіпті қазақтардың өз­дерінің бойды аулағырақ ұс­тауына ықпал етпеуі керек. Ке­рісінше, тіл Қазақстан хал­қын біріктіруші болуға тиіс. Сіз­дер біздің саясатымыз ту­ралы – 2025 жылға қарай қа­зақстандықтардың 95 пайызы қазақ тілін білуге тиіс екендігін білесіздер. Бұл үшін қазір бар­лық жағдай жасалған. Қа­зақстанның болашағы – қазақ ті­лінде. Қазақ тілі 2025 жылға қа­рай өмірдің барлық саласында үс­­темдік етіп, кез келген ортада күн­делікті қатынас тіліне ай­на­лады.
Тәуелсіздігін алған тұста елі­міздегі қазақтың саны 6,8 мил­лион немесе 41% болса, қазір 11 миллионға жетіп, 65 %-дан асты. Қазақтың саны 4 миллионға артты. Тағы да қайталап айтайын: қазақ қа­зақпен қазақша сөйлессін.
Қазақ тілі жаппай қолданыс тіліне айналып, шын мәніндегі мемлекеттік тіл мәртебесіне кө­те­рілгенде, біз елімізді ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТІ деп атайтын бо­ламыз.

Қазақстандағы дін туралы
Біздің Конституция сенім бос­тандығына кепілдік береді, бұл – факт. Бірақ, өздеріңіз бі­летіндей, шексіз еркіндік деген бол­майды. Ол дегеніміз – хаос. Барлығы да Конституция мен заң­дар аясында болуға тиіс.
Әркімнің таңдау құқығы бар. Діни таңдауға өте үлкен жау­апкершілікпен қарау керек, өйт­кені, адамның өмірлік салты, тұрмысы, көп жағдайда бүкіл өмірі соған байланысты.
Біз мұсылманбыз, оның іш­інде Әбу Ханифа мазһабын ұста­натын сүнниттерміз. Баба­ла­­­­­­рымыз ұстанған бұл жол ұлт­тық салт-дәстүрді, ата-ананы сый­лауға негізделген.
Біз мұсылман үмбетінің бір бөлігі екенімізді мақтан тұтамыз. Елдің дәстүрлері мен мәдени нормаларына сәйкес келетін діни сана қалыптастыруымыз керек. Біз Жаратушыға деген кіршіксіз сенімнің агрессиялы және қы­рып-жойғыш фанатизммен ал­­ма­суына жол бермеуіміз ке­рек. Біз діни радикализм мен экст­ремизмнің пайда болуын бей­тараптандыру мақсатында заң­дарымызды жетілдіруіміз керек. Біз терроризмге қарсы заң­дарды да жетілдіруге тиіспіз. Мем­лекет қайдан бой көтерсе де, ра­дикализм мен экстремизмнің жо­лын кесу керек.

Келешек туралы
Мен 2050 жылғы қазақс­тандықтар – үш тілде сөй­лей­тін білімді, еркін адамдардың қо­ғамы екеніне толық сенімдімін. 2050 жылғы Қазақстан – жал­пыға ортақ еңбек қоғамы екеніне се­німдімін. Ол –барлығы да адам игілігі үшін жасалатын, экономикасы мықты мемлекет. Бі­лім беру саласы да, денсаулық сақ­тау саласы да үздік. Бей­бітшілік пен тыныштық сал­танат құрған. Азаматтары еркін және тең құқықты, ал билігі әділ. Онда заң үстемдік етеді.

Нөмір:

1-ші болып пікір жазыңыз