40 (474) 3 қазан       Бүгінгі күн: 22/10/2014
?аза?стан Республикасыны? ?лтты? Банкі валюталарды? ресми ба?амдары Қазақстандағы ауа-райы Қазақстандағы ауа-райы

ҚР Президенті Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ: Бізге барлық проблема келісім мен құрметтің негізінде шешілетін ұлттардың толерантты қоғамдастығы қажет

ҚР Президенті Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ: Бізге барлық проблема келісім мен құрметтің негізінде шешілетін ұлттардың толерантты қоғамдастығы қажетҚазақстан елордасы Астана қаласында 30-31-мамыр күндері Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының IV съезі өтті. Форум жұмысына әлемнің 40 елінен 85 делегация қатысты. Съездің құрметті қонақтары ара­сын­да Мәскеу және бүкіл Ресей Патриархы Кирилл, Бү­кі­ләлемдік ислам лигасының Бас хатшысы Шейх Аб­далла бен Абдель Мухсин ат-Түрки, Папаның Киелі Тақ де­легациясының басшысы кардинал Джованни Лайоло, Ис­ламдық мазхабтарды жақындастыру дүниежүзілік ассамблеясының Бас хатшысы аятолла Мухаммад Әли Тас­хири, Израильдің бас ашкеназ раввині Ион Мецгер және басқалар бар. Сьезді Қазақстан Президенті Н.Ә.Назарбаев ашып сөз сөйледі.

Дастан ҚАДЫР,

«Президент және Халық»

ҚР Президенті Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ: Бізге барлық проблема келісім мен құрметтің негізінде шешілетін ұлттардың толерантты қоғамдастығы қажетҚазақстан Президенті съез­ді аша отырып, Астанадағы Бей­біт­шілік пен келісім сарайында діндер мен мәдениеттер ара­сындағы өзара түсіністікті ны­ғайтудағы өзекті мәселелер жиі талқыланатынын атап өтті. Өз тарихындағы 9 жыл ішінде Әлем­дік және дәстүрлі діндер көш­басшыларының съезі әр­қа­шан күрделі жаһандық үдер­іс­тер кезінде өткізілгеніне тоқ­талды. Мемлекет басшысы жа­һан­дық тарихта адамзат үшін бейбітшілік пен келісімнен бас­­қа анағұрлым қажетті құн­дылықтар болмағанын ерек­ше атап көрсетті.

– Жаһандану жағдайында әлем­дік экономиканы құл­ды­ра­ған орнынан барлық ұлттар қо­ғамдастығының бірлескен кү­шімен ғана шығаруға бо­ла­ты­ны сөзсіз. Бұны барлығы мо­йын­дайды. Сондықтан бір апта бұ­рын Астана экономикалық фо­румында мен XXI ғасырда әзір­лейтін және іске асыратын әлем­дік өзара қарым-қатынастардың тиімді моделін ұсындым. Мен оны «G-GLOBAL – ұлы әлем» деп атадым. Бұл дағдарыстан се­нім­ді қорғалған, тиімді әлем­дік валютасы бар, сауда мен ынтымақтастықтың әділетті жү­йесі бар өркендеген жаһандық экономика. Бұл жоғары тех­но­ло­гия барлық адамның бақыты мен игілігі үшін қызмет етуді қажет ететін әлем. Бұл берік аймақтық және жаһандық қауіпсіздікке негізделген, халықтар мен мем­лекеттер арасындағы әділетті және сенімді әлем. Бұл барлық проблема келісім мен құрметтің негізінде шешілетін ұлттардың толерантты қоғамдастығы. Бұл ядролық жою қауіп-қатерінен біржолата құтқаратын, жаппай қырып-жою қаруынан азат біздің планетамыз, –деді Қазақстан Пре­зиденті.

Нұрсұлтан Назарбаев адам­зат бес іргелі қағидатқа не­гіз­дел­ген мұндай модельді құру үшін қажетті білімге және тәжірибеге ие екеніне тоқталды.

ҚР Президенті Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ: Бізге барлық проблема келісім мен құрметтің негізінде шешілетін ұлттардың толерантты қоғамдастығы қажетБұл әлеуметтік-саяси жү­йе­нің эволюциялық дамуы, сая­си дамудың түрі ретіде ре­во­лю­ция­дан бас тарту. Екіншіден, бұл әділеттілік, барлық мем­ле­кет­тер арасындағы өзара қа­рым-қатынастардың теңдігі мен консенсус. Үшінщіден, бұл ха­лы­қаралық қатынастардағы әртүрлі «екіжақты стандарттар» мен «астыртын» жағын жоқ­қа шығаратын жаһандық тран­с­па­­ренттілік. Төртіншіден, өт­­­кен жүзжылдықтардағы топ­тық пси­хологиядан арылған, гео­саяси баланстар жү­йе­сі ретіндегі сындарды көп­по­ляр­­лық. Бесіншіден, XXI ға­сыр­да­ғы мәдениетаралық, ді­на­ра­лық және мемлекетаралық өза­ра іс-қи­мылдың бастапқы не­гі­зі ре­тіндегі жаһандық то­ле­ран­т­тылық пен сенім.

– Бүгінгі әлем жинақталған жә­не дамыған осындай тә­жі­рибені қажет етеді. Бұл тұр­ғы­да Әлемдік және дәстүрлі дін­дер көшбасшыларының съезі XXI ғасырда әділетті әлем­ді құру негізінде идеялық-ру­ха­ни құрылымдауға мейлінше ба­­ғытталған жетекші диалог­­тық тұғырнама ретінде жұмыс жүргізе алар еді. Бү­гін­­гі жа­һан­дық диалог – тек ха­лы­қаралық форумдар мен кездесулер ға­на емес. Ин­те­рак­тив­тік бай­ла­ныс­тың көмегімен оған бүкіл әлем бойынша адам­дар­дың көбі қатыса алады. Бұл тұр­ғыда Қазақстан ұсынған идея мен G-GLOBAL форматы жа­һандық өзара түсіністік пен толеранттылық үшін жа­ңа мүм­кіндіктер ашады. Сон­дық­­тан мен төртінші съезге қа­ты­сушыларға алғыс ай­та отырып, жаһандық толе­ран­т­тылық пен сенімді қа­лып­тас­ты­ру мен нығайту мәселесіне ар­налған Интернет-ресурсты құ­ру­ды ұсынамын. Ол G-GLOBAL ортақ электронды порталының бір бөлігі болуы мүмкін, – деді Мем­лекет басшысы.

Қазақстан Президенті сон­дай-ақ біздің еліміздің табысты дамуының базалық факторы – бейбітшілік пен келісімнің тиімді моделіне назар аударды. Тәуелсіз Қазақстан – бұл 140 этнос бейбітшілік пен келісімде өмір сүріп жатқан ел. Кез келген этникалық немесе діни сенімдегі қазақстандық – тең құқылы азамат, бірыңғай азаматтық қо­ғамның ажырамас бөлігі. Сондықтан біздң қоғамда 20 жылдан бері рухани ренессанс процесі жүруде.

– Астанада Әлемдік жә­не дәстүрлі діндер көш­бас­шы­­лары съезінің өтуі дін­дер арасындағы ымыраға кел­мей­тін айырмашылықтар мен ала­уыз­дықтар туралы тезис бар болғаны елес қана. Бір-бі­рі­мен діндер емес, адамдар мен мемлекет жауласады. Әлем­де­гі ұлы ойшылдар дінді адам­гер­ші­лік формуласы деп атайды. Ұлы Абайдың мынадай даналық сөзі бар: «Діндардың міндеті – жақ­сылық жасау. Алайда сенім бол­маған жерде, жақсылық жасап не керегі бар?». Кез келген діни ілімнің мән-мағынасы адам мен адамзатты жоғалқан кемелділік жолына қайтаруда болып та­бы­лады, – деді Нұрсұлтан На­зар­баев.

Сөз соңында Мемлекет бас­шы­сы съезге қатысушыларды же­­місті де сындарлы пі­кір­та­­ласқа шақырған тілегін білдірді.

Одан кейін пленарлық оты­рыс барысында Мәскеу және бү­кіл Ресей Патриархы Кирилл,  Бүкіләлемдік ислам лигасының Бас хатшысы Шейх Абдалла бен Абдель Мухсин ат-Түрки, Канаданың экс-Премьер-ми­нис­трі Жан Кретьен өз ойларын ор­таға салды. Сонымен қа­тар, дінаралық келісімнің сақ­та­луы мен диалогты даму үшін болып өткен пленарлық оты­рыс­та Папаның Киелі Тақ де­ле­гациясының басшысы кардинал Джованни Лайоло, Исламдық маз­хабтарды жақындастыру дү­ниежүзілік ассамблеясының Бас хатшысы Аятолла Мухаммад Әли Тасхири сөз сөйледі.

Израильдің бас се­фа­рд рав­вині Шломо Амар бей­біт­ші­лікке деген сүйіс­пеншілік – бұл, ең алымен, төзімділік, өзге діндерді құрметтеу, деп атап өтті. «Астанадағы фо­рум­да Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев диалог арқылы бейбітшіліқті құруда тек халықтарды ғана емес, со­нымен қатар түрлі идеология мен дүниетанымдағы діндер, мәдениет пен қоғамды бі­рік­тіретін «жаңа БҰҰ-ын» құрды», –деді Шломо Амар.

Форумда сондай-ақ БҰҰ Бас хатшысының орынбасары, БҰҰ-ның Женевадағы бөлімінің бас директоры Қасым-Жомарт То­қаев БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мунның Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының IV съезіне қатысушыларға құт­тық­тау хатын оқыды.

Кеше  Мемлекет басшысы Нұр­сұлтан Назарбаев Әлем­дік және дәстүрлі діндер көш­бас­шыларының ІV съезінің қорытынды сессиясында сөз сө­й­леді.

Соңынан  Әлемдік жә­не дәс­­түрлі діндер көш­бас­шы­ла­рының IV съезіне қа­ты­су­шы­лар­дың құрметіне Қазақстан өнер шеберлері концерт қойды.

Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының ке­ле­сі, бесінші съезі 2015 жылы өтетін болды.

Нөмір:

1-ші болып пікір жазыңыз